Rodzaje łysienia
Łysienie to jeden z sygnałów opisanych w artykule Kiedy naprawdę warto umówić się do dermatologa jako powód, by nie zwlekać z konsultacją. W praktyce dermatologicznej wyróżnia się kilka głównych typów łysienia, które różnią się przyczyną i sposobem leczenia.
- Łysienie androgenowe - najczęstsze, uwarunkowane genetycznie i hormonalnie. U mężczyzn zaczyna się zwykle od linii czołowej i szczytu głowy, u kobiet objawia się raczej rozlanym przerzedzeniem.
- Łysienie plackowate - autoimmunologiczne, objawia się nagłym pojawieniem się okrągłych, dobrze odgraniczonych ognisk bezwłosia.
- Łysienie telogenowe - rozlane, nasilone wypadanie włosów pojawiające się zwykle kilka-kilkanaście tygodni po silnym stresie, chorobie, porodzie lub restrykcyjnej diecie.
- Łysienie bliznowaciejące - rzadsze, prowadzi do trwałego zniszczenia mieszków włosowych i wymaga wczesnej diagnostyki.
Problemy z nadmiernym wypadaniem włosów dotykają w pewnym momencie życia dużej części populacji - łysienie androgenowe u mężczyzn po czterdziestym roku życia dotyczy nawet połowy z nich, a wśród kobiet po menopauzie odsetek również wyraźnie rośnie. Mimo powszechności problemu wiele osób zwleka z konsultacją, licząc, że sytuacja się poprawi samoistnie. Warto rozróżniać naturalne, sezonowe nasilenie wypadania włosów, które u wielu osób pojawia się jesienią, od łysienia wymagającego już interwencji medycznej - sezonowe wahania zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku-kilkunastu tygodni, natomiast łysienie utrzymujące się dłużej lub postępujące wymaga diagnostyki.
Najczęstsze przyczyny wypadania włosów
Poza czynnikami genetycznymi na kondycję włosów wpływa wiele elementów: niedobory żelaza, cynku i witamin z grupy B, zaburzenia hormonalne, choroby tarczycy, przewlekły stres, niedawno przebyta choroba z wysoką gorączką, restrykcyjne diety odchudzające oraz niektóre leki. U kobiet częstą przyczyną nasilonego wypadania włosów są też zmiany hormonalne po porodzie.
Ponieważ łysienie bywa jednym z objawów zaburzeń hormonalnych, przy jego nasileniu warto rozważyć również konsultację z endokrynologiem - szczególnie gdy towarzyszą mu inne objawy, jak zmęczenie, wahania masy ciała czy nieregularne miesiączki.
Pomocnym sposobem samodzielnej wstępnej oceny jest prosty test - delikatne pociągnięcie za niewielki pęczek włosów (kilkanaście-dwadzieścia) i policzenie, ile z nich zostaje w dłoni. Wypadnięcie więcej niż pięciu-sześciu włosów przy takim teście może sugerować nasilone wypadanie i warto to zgłosić lekarzowi jako dodatkową informację podczas wizyty. Warto też zwrócić uwagę na to, czy wypadanie dotyczy równomiernie całej skóry głowy, czy raczej konkretnych obszarów - ten szczegół bywa ważną wskazówką diagnostyczną, ułatwiającą lekarzowi wstępne odróżnienie łysienia androgenowego od plackowatego czy telogenowego jeszcze przed wykonaniem dodatkowych badań.
Jak przebiega diagnostyka łysienia u dermatologa
Diagnostyka zwykle zaczyna się od wywiadu - lekarz pyta o czas trwania problemu, przebyte choroby, stosowaną dietę, leki i sytuacje stresowe w ostatnich miesiącach. Następnie ocenia skórę głowy i włosy, często przy użyciu trichoskopu - urządzenia podobnego do dermatoskopu, które pozwala ocenić gęstość, grubość i stan mieszków włosowych.
W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy podejrzeniu łysienia bliznowaciejącego, konieczna może być biopsja skóry głowy - niewielki wycinek pozwala ocenić stan mieszków włosowych pod mikroskopem i potwierdzić rozpoznanie.
Oprócz trichoskopii dermatolog może też zlecić trichogram - badanie polegające na mikroskopowej ocenie wyrwanych włosów, które pozwala określić proporcję włosów w fazie wzrostu i spoczynku. To badanie bywa szczególnie pomocne przy podejrzeniu łysienia telogenowego, gdzie kluczowe jest ustalenie, jaki odsetek mieszków znajduje się aktualnie w fazie wypadania.
Leczenie i pielęgnacja - czego się spodziewać
Leczenie łysienia zależy od jego typu i przyczyny - przy niedoborach kluczowe jest ich uzupełnienie, przy łysieniu telogenowym związanym ze stresem lub chorobą wystarcza często czas i eliminacja czynnika wywołującego, a łysienie androgenowe wymaga zwykle długofalowej terapii dobranej przez lekarza. Warto uzbroić się w cierpliwość - widoczne efekty leczenia pojawiają się zwykle po kilku miesiącach, bo cykl wzrostu włosa jest stosunkowo długi.
Niezależnie od przyczyny warto unikać obciążających fryzur - mocno ściągniętych warkoczy czy koków - oraz agresywnych zabiegów chemicznych i termicznych w okresie nasilonego wypadania włosów. Jeśli oprócz łysienia obserwujesz też inne niepokojące zmiany skórne, warto sprawdzić, czy nie wymagają one osobnej konsultacji - więcej w artykule Dermatolog czy kosmetolog - kto rozwiąże jaki problem.
W przypadku łysienia androgenowego warto mieć realistyczne oczekiwania - dostępne metody leczenia najczęściej spowalniają postęp choroby i częściowo poprawiają gęstość włosów, ale rzadko prowadzą do pełnego odtworzenia wcześniejszego stanu owłosienia, zwłaszcza jeśli leczenie rozpoczęto po latach zaawansowanego procesu. Im wcześniej rozpocznie się terapię, tym lepsze zwykle są jej efekty. Poza leczeniem farmakologicznym część pacjentów decyduje się na zabiegi wspomagające, na przykład mezoterapię skóry głowy czy zabiegi z użyciem osocza bogatopłytkowego - ich skuteczność bywa różna w zależności od przyczyny łysienia, dlatego decyzję o zastosowaniu najlepiej podjąć wspólnie z dermatologiem po ustaleniu dokładnego rozpoznania.